(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.217. అధ్యాయః 217
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
పార్వత్యా బ్రాహ్మణ్యాదికం కిం స్వాభావికం ఉత కర్మాధీనమితి ప్రశ్నే ఈశ్వరేణ తస్య కర్మాధీనత్వప్రతిపాదనం॥ 1 ॥ తథా ప్రాణినాం భోగాభోగాదేః స్వస్వకర్మాయత్తత్వప్రతిపాదనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవన్భగనేత్రఘ్న కాలసూదన శంకర।
ఇమే వర్ణాశ్చ చత్వారో విహితాః స్వస్వభావతః।
ఉతాహో క్రియయా వర్ణాః సంభవంతి మహేశ్వర॥ 13-217-1(89897)
ఏవం మే సంశయప్రశ్నస్తం మే ఛేత్తుం త్వమర్హసి॥ 13-217-2(89898)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-217-3x(7491)
స్వభావాదేవ విద్యంతే చత్వారో బ్రాహ్మణాదయః।
ఏకజాత్యా సుదుష్ప్రాపమన్యవర్ణత్వమాగతం॥ 13-217-3(89899)
తచ్చ కర్మవిశేషేణ పునర్జన్మని జాయతే।
తస్మాత్తేషాం ప్రవక్ష్యామి తత్సర్వం కర్మపాకజం 13-217-4(89900)
బ్రాహ్మణస్తు నరో భూత్వా స్వజాతిమనుపాలయన్।
దృఢం బ్రాహ్మణకర్మాణి వేదోక్తాని సమాచరేత్॥ 13-217-5(89901)
సత్యార్జవపరో భూత్వా దానయజ్ఞపరస్తథా।
సత్యాం జాత్యాం సముదితో జాతిధర్మాన్న హాపయేత్॥ 13-217-6(89902)
ఏవం సంవర్తమానస్తు కాలధర్మం గతః పునః।
స్వర్గలోకే హి జాయేత స్వర్గభోగాయ భామిని॥ 13-217-7(89903)
తత్క్షయే బ్రాహ్మణో భూత్వా తథైవ నృషు జాయతే।
ఏవంస్వకర్మణా మర్త్యః స్వజాతిం లభతే పునః॥ 13-217-8(89904)
అపరస్తు తథా కశ్చిద్బ్రహ్మయోనిసముద్భవః।
అవమత్యైవ తాం జాతిమజ్ఞానతమసా వృతః॥ 13-217-9(89905)
అన్యథా వర్తమానస్తు జాతికర్మాణి వర్జయేత్।
శూద్రవద్విచరేల్లోకే శూద్రకర్మాభిలాషవాన్।
శూద్రైః సహ చరన్నిత్యం శౌచమంగలవర్జితః। 13-217-10(89906)
స చాపి కాలధర్మస్థో యమలోకే సుదండితః।
యది జాయేత మర్త్యేషు శూద్ర ఏవాభిజాయతే॥ 13-217-11(89907)
శూద్ర ఏవ భవేద్దేవి బ్రాహ్మణోఽపి స్వకర్మణా॥ 13-217-12(89908)
తథైవ శూద్రస్త్వపరః శూద్రకర్మాణి వర్జయేత్।
సత్యార్జవపరో భూత్వా దానధర్మపరస్తథా।
మంత్రబ్రాహ్మణసత్కర్తా మనసా బ్రాహ్మణప్రియః॥ 13-217-13(89909)
ఏవం యుక్తసమాచారః శూద్రోపి మరణం గతః।
స్వర్గలోకే హి జాయేత తత్క్షయే నృషు జాయతే।
బ్రాహ్మణానాం కులే ముఖ్యే వేదస్వాధ్యాయసంయుతే॥ 13-217-14(89910)
ఏవమేవ సదా లోకే శూద్రో బ్రాహ్మణ్యమాప్నుయాత్॥ 13-217-15(89911)
ఏవం క్షత్రియవైశ్యాశ్చ జాతిధర్మేణ సంయుతాః।
స్వకర్మణైవ జాయంతే విశిష్టేష్వధమేషు చ॥ 13-217-16(89912)
ఏవం జాతివిపర్యాసః ప్రేత్యభావే భవేన్నృణాం।
అన్యథా తు న శక్యం తల్లోకసంస్థితికారణాత్॥ 13-217-17(89913)
తస్మాజ్జాతిం విశిష్టాం తు కథంచిత్ప్రాప్య పండితః।
సర్వథా తాం తథా రక్షేన్న పునర్భ్రశ్యతే యథా।
ఇతి తే కథితం దేవి భూయః శ్రోతుం కిమిచ్ఛసి॥ 13-217-18(89914)
ఉమోవాచ। 13-217-19x(7492)
జన్మప్రభృతి కః శుద్ధో లభేజ్జన్మఫలం నరః।
శోభనాశోభనం సర్వమధఇకారవశాత్స్వకం॥ 13-217-19(89915)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-217-20x(7493)
కర్మ కుర్వన్న లిప్యేత ఆర్జవేన సమాచరేత్।
ఆత్మైవ తచ్ఛుభం కుర్యాదశుభే యోజయేత్పరాన్॥ 13-217-20(89916)
శఠేషు శఠవత్కుర్యోదార్యష్వార్యవదాచరేత్।
ఆపత్సు నావసీదేచ్చ ఘోరాన్సంగ్రామయేత్పరాత్।
సాంనైవ సర్వకార్యాణి కర్తుం పూర్వం సమారభేత్॥ 13-217-21(89917)
అనర్థాధర్మశోకానాం యథా న ప్రాప్నుయాత్స్వయం।
ప్రీయతే తత్తథా కర్తుమేతద్వృత్తం సమాసతః॥ 13-217-22(89918)
ఏవం వృత్తం సమాసాద్య గృహమాశ్రిత్య మానవాః।
నిరాహారా నిరుద్వేగాః ప్రాప్నువంత్యుత్తమాం గతిం॥ 13-217-23(89919)
ఏతజ్జన్మఫలం నిత్యం సర్వేషాం గృహవాసినాం।
ఏవం గృహస్థితైర్నిత్యం వర్తితవ్యమితి స్థితిః।
ఏతత్సర్వం మయా ప్రోక్తం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ 13-217-24(89920)
ఉమోవాచ। 13-217-25x(7494)
సురాసురపతే దేవ వరద ప్రీతివర్ధన।
మానుషేష్వేవ యే కే చిదాఢ్యాః క్లేశవివర్జితాః।
భుంజానా వివిధాన్భోగాందృశ్యంతే నిరుపద్రవాః॥ 13-217-25(89921)
అపరే క్లేశసంయుక్తా దరిద్రా భోగవర్జితాః॥ 13-217-26(89922)
కిమర్థం మానుషే లోకే న సమత్వేన కల్పితాః।
ఏతచ్ఛ్రోతుం మహాదేవ కౌతూహలమతీవ మే॥ 13-217-27(89923)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-217-28x(7495)
న్యాయతస్త్వం మహాభాగే శ్రోతుకామాసి భామిని।
శృణు తత్సర్వమఖిలం మానుషాణాం హితం వచః॥ 13-217-28(89924)
ఆదిసర్గే పురా బ్రహ్మా సమత్వేనాసృజత్ప్రజాః।
నిత్యం న భవతో హ్యస్య రాగద్వేషౌ ప్రజాపతేః।
తదా తస్మాత్సురాః సర్వే బభూవుః సమతో నరాః॥ 13-217-29(89925)
ఏవం సంవర్తమానే తు యుగే కాలవిపర్యయాత్।
కేచిత్ప్రపేదిరే తత్ర విషమం బుద్ధిమోహితాః॥ 13-217-30(89926)
తేషాం హానిం తతో దృష్ట్వా తుల్యానామేవ భామిని।
బ్రాహ్మణాస్తే సమాజగ్ముస్తత్తత్కారణవేదకాః॥ 13-217-31(89927)
కర్తుం నార్హసి దేవేశ పక్షపాతం త్వమీదృశం।
పుత్రభావే సమే దేవ కిమర్థం నో భవేత్కలిః॥ 13-217-32(89928)
ఏవమేతైరుపాలబ్ధో బ్రహ్మా వచనమబ్రవీత్।
యూయం మా బ్రూత మే దోషం స్వకృతం స్మరథ ప్రజాః॥ 13-217-33(89929)
యుష్మాభిరేవ యుష్మాకం గ్రథితం హి శుభాశుభం।
యాదృశం కురుతే కర్మ తాదృశం ఫలమశ్నుతే।
స్వకృతస్య ఫలం భుంక్తే నాన్యస్తద్బోక్తుమర్హతి॥ 13-217-34(89930)
ఏవం సంబోధితాస్తేన కాలకర్త్రా స్వయంభువా।
పునర్వివృత్య కర్మాణి శుభాన్యేవ ప్రపేదిరే॥ 13-217-35(89931)
ఏవం విజ్ఞాతతత్వాస్తే దానధర్మపరాయణాః।
శుభాని విధివత్కృత్వా కాలధర్మగతాః పునః।
తాని దానఫలాన్యేవ భుంజతే సుఖభోగినః॥ 13-217-36(89932)
స్వకృతం తు నరస్తస్మాత్స్వయమేవ ప్రపద్యతే॥ 13-217-37(89933)
అపరే ధర్మకామేభ్యో నివృత్తాశ్చ శుభేక్షణే।
కదర్యా నిరనుక్రోశాః ప్రాయేణాత్మపరాయణాః॥ 13-217-38(89934)
తాదృశా మరణం ప్రాప్తాః పునర్జన్మని శోభనే।
దరిద్రాః క్లేశభూయిష్ఠా భవంత్యేవ న సంశయః॥ 13-217-39(89935)
ఉమోవాచ। 13-217-40x(7496)
మానుషేష్వథ యే కేచిద్ధనధాన్యసమన్వితాః।
భోగహీనాః ప్రదృశ్యంతే సర్వభోగేషు సత్స్వపి।
న భుంజతే కిమర్థం తే తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-217-40(89936)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-217-41x(7497)
పరైః సంచోదితా ధర్మం కుర్వతే న స్వకామతః।
స్వయం శ్రద్ధాం బహిష్కృత్య కుర్వంతి చ రుదంతి చ॥ 13-217-41(89937)
తాదృశా మరణం ప్రాప్తాః పునర్జన్మని శోభనే।
ఫలాని తాని సంప్రాప్య భుంజతే న కదాచన।
రక్షంతో వర్ధయంతశ్చ ఆసతే నిధిపాలవత్॥ 13-217-42(89938)
ఉమోవాచ। 13-217-43x(7498)
కేచిద్ధనవియుక్తాశ్చ భోగయుక్తా మహేశ్వర।
మానుషాః సంప్రదృశ్యంతే తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-217-43(89939)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-217-44x(7499)
ఆనృశంస్యపరా యే తు ధర్మకామాశ్చి దుర్గతాః।
పరోపకారం కుర్వంతి దీనానుగ్రహకారణాత్॥ 13-217-44(89940)
ప్రతిపద్యుః పరధనం నష్టం వాఽన్యైర్నరైర్హృతం।
నిత్యం యే దాతుమనసో నరా విత్తేష్వసత్స్వపి॥ 13-217-45(89941)
కాలధర్మవశం ప్రాప్తాః పునర్జన్మని తే నరాః।
ఏతే ధనవిహీనాశ్చ భోగయుక్తా భవంత్యుత॥ 13-217-46(89942)
ధర్మదానోపదేశం వా కర్తవ్యమితి నిశ్చయః।
ఇతి తే కథితం దేవి కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ ॥ 13-217-47(89943)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి సప్తదశాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 217 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.